Η Πυλαία είναι προάστιο και πόλη του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης. Έχει έκταση 26.362 στρέμματα και ο πληθυσμός της, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, είναι 34.625 κάτοικοι.[1] Αποτελούσε ξεχωριστό Δήμο, αλλά από το 2011 ανήκει διοικητικά στο Δήμο Πυλαίας – Χορτιάτη που είναι σχετικά αραιοκατοικημένη περιοχή με μεγάλες εκτάσεις πράσινου και 4,5km ακτών στο Θερμαϊκό κόλπο.

Είναι ο μεγαλύτερος σε έκταση Δήμος του Πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης. Η Πυλαία συνορεύει ανατολικά με το Πανόραμα, με το οποίο ανήκουν στον ίδιο δήμο, και δυτικά με το Δήμο Καλαμαριάς και στα δυτικά με τον Δήμο Θεσσαλονίκης.

Ιστορία

Η αρχαία ονομασία της Πυλαίας είναι Στρέψα ενώ κατά την Βυζαντινή εποχή και την Τουρκοκρατία είναι γνωστή ως Καπουτζήδα που σημαίνει καστροφύλακες. Σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας ανήκε διοικητικά στο ναχιγιέ της Καλαμαριάς[2]. Το σημερινό της όνομα καθιερώθηκε από το 1927, θυμίζοντας και πάλι την ιδιότητα των κατοίκων της να φυλούν τις Πύλες της Θεσσαλονίκης.Προστάτης του χωριού ήταν και είναι μέχρι σήμερα ο Προφήτης Ηλίας, η γιορτή του στις 20 Ιουλίου, γιορτάζεται με ένα μεγάλο πανηγύρι κατά τη διάρκεια του οποίου λαμβάνουν χώρα διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις όπως συναυλίες κ.α. Τα ήθη και τα έθιμα, ιδίως του γάμου, αρραβώνα, γέννησης, αλλά και του θανάτου θυμίζουν σε πολλά την Αρχαία Ελλάδα.Όπως άλλωστε παρατηρείται, η γυναικεία φορεσιά της περιοχής, ο «σαγιάς», έχει καταβολές από το Βυζάντιο.

Γυναικεία παραδοσιακή ενδυμασία

Η αρχαία ονομασία της Πυλαίας είναι Στρέψα ενώ κατά την Βυζαντινή εποχή και την Τουρκοκρατία είναι γνωστή ως Καπουτζήδα που σημαίνει καστροφύλακες. Σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας ανήκε διοικητικά στο ναχιγιέ της Καλαμαριάς[2]. Το σημερινό της όνομα καθιερώθηκε από το 1927, θυμίζοντας και πάλι την ιδιότητα των κατοίκων της να φυλούν τις Πύλες της Θεσσαλονίκης.Προστάτης του χωριού ήταν και είναι μέχρι σήμερα ο Προφήτης Ηλίας, η γιορτή του στις 20 Ιουλίου, γιορτάζεται με ένα μεγάλο πανηγύρι κατά τη διάρκεια του οποίου λαμβάνουν χώρα διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις όπως συναυλίες κ.α. Τα ήθη και τα έθιμα, ιδίως του γάμου, αρραβώνα, γέννησης, αλλά και του θανάτου θυμίζουν σε πολλά την Αρχαία Ελλάδα.Όπως άλλωστε παρατηρείται, η γυναικεία φορεσιά της περιοχής, ο «σαγιάς», έχει καταβολές από το Βυζάντιο.

Η Πυλαία σήμερα

Τα τελευταία χρόνια η Πυλαία κατάφερε να δημιουργήσει τον πρώτο αξιόλογο πυρήνα για την οικονομική της ανάπτυξη ενισχύοντας την τοπική αγορά. Παράλληλα ολοκληρώθηκαν και πολλές, σημαντικές, εξωτερικές επενδύσεις που προσέφεραν σε πολλά επίπεδα.

Εμπορικά κέντρα

Στα όρια της δημοτικής ενότητας Πυλαίας βρίσκονται τα εξής εμπορικά κέντρα:

Εμπορικό Κέντρο «Μακεδονία»
Εμπορικό Κέντρο «Mediterranean Cosmos»
Εμπορικό Κέντρο «Florida»
Εμπορικό Κέντρο «Απολλώνια Πολιτεία»

 

Εκπαίδευση

Οι μεγάλες, μη κατοικημένες, εκτάσεις της δημοτικής ενότητας Πυλαίας προσφέρουν το κατάλληλο περιβάλλον για πολλά ιδιωτικά εκπαιδευτήρια της Θεσσαλονίκης. Μερικά από αυτά είναι τα εξής:

Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή
Αριστοτέλειο Κολλέγιο
Αρσάκειο Θεσσαλονίκης
Γερμανική Σχολή Θεσσαλονίκης
Εκπαιδευτήρια «Απόστολος Παύλος»
Εκπαιδευτήρια «Ρήγας Φεραίος»
Ελληνογαλλική Σχολή «Καλαμαρί»
Κολλέγιο Ανατόλια
Λεωνίδεια Εκπαιδευτήρια
Μακεδονικά Εκπαιδευτήρια
Πρότυπα Εκπαιδευτήρια Θεσσαλονίκης
Pinewood Schools
Εκτός από τα ιδιωτικά σχολεία στην περιοχή βρίσκονται δημόσια νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια, λύκεια καθώς και το Μουσικό Σχολείο Θεσσαλονίκης.

 

Υποδομές υγείας

Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο
Κέντρο Περίθαλψης Παίδων «Άγιος Δημήτριος»
Κλινική «Γέννεσις»
Αθλητισμός
Γήπεδο μπάσκετ ΠΑΟΚ
Ιππικός Όμιλος Θεσσαλονίκης
Α.Ε. Πυλαίας
Α.Μ.Ο. Εθνικός Πυλαίας

Δήμος Πυλαίας

Έμβλημα
Το έμβλημα του πρώην δήμου περιλαμβάνει τον Προφήτη Ηλία στο άρμα του, πάνω από ένα κάστρο, που συνδέεται με τους Καπουτζήδες (καστροφύλακες). Ένα φίδι θυμίζει τον αρχικό λόγο μετοίκησης στο σημερινό χώρο της Πυλαίας κι ένα τσαμπί σταφύλια την αμπελουργία που κατά παράδοση γίνεται στην περιοχή.

 

Συνοικίες

Η θέση της Πυλαίας στη Θεσσαλονίκη
Τον οικισμό της Πυλαίας αποτελούν οι παρακάτω περιοχές:

Παραδοσιακός οικισμός Πυλαίας (Παλαιά Καπουτζήδα)
Άνω Μαλακοπή
Κωνσταντινουπολίτικα
Ελαιώνες
Πουρνάρι
Κάτω Πυλαία
Πατριαρχικό
Λυγαριά
Βίλλα Ριτζ (Νέα Εκάλη)
Οικισμός Τοπογράφων
Έλαιόρεμα
Κηπούπολη
Καμάρα
Αλλατίνι Πυλαίας
Άγιος Χριστόφορος